భారతీయ సంస్కృతిలో వృక్షారాధనకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఉంది. ప్రకృతిని దైవస్వరూపంగా భావించిన మన పూర్వీకులు కొన్ని వృక్షాలను ప్రత్యేకంగా పవిత్రంగా పూజించారు. వాటిలో అశ్వత్థ వృక్షం లేదా రావి చెట్టు అత్యున్నత స్థానం పొందింది. ఈ వృక్షాన్ని దేవతా వృక్షాలలో ఒకటిగా భావిస్తారు. అశ్వత్థం సాక్షాత్తు మహావిష్ణువు స్వరూపమని శాస్త్రాలు పేర్కొంటాయి. అందుకే ఆయనకు అశ్వత్థ నారాయణుడు అనే పేరూ ప్రసిద్ధి చెందింది.
సింధు లోయ నాగరికతకు చెందిన అవశేషాల్లో కూడా అశ్వత్థ వృక్షారాధనకు సంబంధించిన ఆధారాలు లభించాయి. ఇది ఈ వృక్ష పూజ అనాదికాలం నుంచే కొనసాగుతోందని సూచిస్తుంది. పురాణాలలో దేవదానవ యుద్ధంలో ఒక సందర్భంలో విష్ణువు అశ్వత్థ వృక్షరూపం దాల్చినట్లు వర్ణన ఉంది. ఆ దివ్యసంబంధం వల్ల ఈ వృక్షానికి అపార పవిత్రత లభించిందని విశ్వాసం.
కొంతమంది సంప్రదాయాల ప్రకారం శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ నిర్యాణం కూడా అశ్వత్థ వృక్షం క్రింద జరిగినట్లు చెబుతారు. బౌద్ధ సంప్రదాయంలో గౌతమ బుద్ధుడు బోధి వృక్షం క్రింద జ్ఞానోదయం పొందినట్లు చెప్పబడుతుంది. ఆ బోధి వృక్షం కూడా అశ్వత్థమే. అందుకే దీనిని జ్ఞాన వృక్షం అని కూడా వ్యవహరిస్తారు.
స్త్రీలు సంతానప్రాప్తి కోసం అశ్వత్థ వృక్షం వద్దకు వెళ్లి దాని మొదలుకు లేదా కొమ్మలకు ఎర్రదారం లేదా ఎర్రవస్త్రం కట్టే ఆచారం ఉంది. ఇది విశ్వాసానికి ప్రతీక. ఏ వృక్షాన్నైనా నరకడం పాపమని భావించినప్పటికీ అశ్వత్థ వృక్షాన్ని నరికితే అది మహాపాపమని పురాణ వచనాలు హెచ్చరిస్తాయి.
ఆయుర్వేద దృష్ట్యా కూడా రావి చెట్టు ఔషధ గుణాలతో ప్రసిద్ధి. రావి సమిధలతో హోమం చేస్తే సంతానదోషాలు తగ్గుతాయని విశ్వాసం. రావి చెక్క కషాయాన్ని తేనెలో కలిపి తీసుకుంటే రక్తదోషాలు తగ్గుతాయి. నోటిపూత సమస్య తగ్గుతుంది. జీర్ణక్రియ మెరుగుపడుతుంది. కాలేయ సమస్యలు తగ్గుతాయి. కఫ సంబంధిత అనారోగ్యాలకు ఉపశమనం లభిస్తుంది.
బ్రహ్మాండ పురాణంలో నారద మహర్షి అశ్వత్థ వృక్ష మహిమను విపులంగా వివరించాడు. అశ్వత్థమే నారాయణ స్వరూపమని పేర్కొన్నాడు. ఈ వృక్ష నిర్మాణానికే తాత్విక అర్థం ఉంది. దాని మూలభాగం బ్రహ్మస్వరూపం. మధ్యభాగం విష్ణు స్వరూపం. అగ్రభాగం శివస్వరూపం. కాబట్టి అశ్వత్థ వృక్షాన్ని పూజించడం త్రిమూర్తులను పూజించిన ఫలితంతో సమానం.
దక్షిణ పశ్చిమ ఉత్తర దిక్కులలోని కొమ్మలలో త్రిమూర్తులు నివసిస్తారని విశ్వాసం. తూర్పుదిక్కు వైపున ఉన్న కొమ్మలలో ఇంద్రాదిదేవతలు సప్తసముద్రాలు పుణ్యనదులు స్థితి చెంది ఉంటాయని చెబుతారు. వేర్లలో మహర్షులు గోబ్రాహ్మణులు నాలుగు వేదాలు నివసిస్తాయని తాత్విక భావన. అష్టవసువులు ఏకాదశ రుద్రులు ద్వాదశ ఆదిత్యులు దిక్పాలకులు ఈ వృక్షాన్ని ఆశ్రయించి ఉంటారని సంప్రదాయం చెబుతుంది.
అశ్వత్థ వృక్షాన్ని ప్రణవ స్వరూపంగా కూడా భావిస్తారు. మూలంలో అ కారం. మధ్యంలో ఉ కారం. పళ్ళలో మ కారం. ఈ మూడు కలిసి ఓం కారాన్ని సూచిస్తాయి. అందుకే అశ్వత్థ వృక్షం కల్పవృక్ష సమానమైనదిగా పూజించబడుతుంది.
అశ్వత్థ వృక్ష పూజా విధానం కూడా శాస్త్రబద్ధమైనది. ముందుగా వృక్షాన్ని దర్శించి చేతితో స్పృశించి స్తోత్రం పఠించాలి.
మూలతో బ్రహ్మరూపాయ
మధ్యతో విష్ణురూపిణే
అగ్రత శివరూపాయ
వృక్షరాజాయ నమః
ప్రదక్షిణలు చేసే విషయంలో కొన్ని నియమాలు ఉన్నాయి. చైత్ర ఆషాఢ పుష్య మాసాలలో ప్రదక్షిణ చేయరాదు. గురు శుక్ర మౌడ్య కాలాల్లో చేయరాదు. కృష్ణపక్షంలో ప్రదక్షిణ ప్రారంభించరాదు. ఆదివారం సోమవారం శుక్రవారం గ్రహణ సంక్రమణ సమయాల్లో నిషిద్ధకాలాల్లో రాత్రి భోజనం చేసిన వెంటనే సేవించరాదు.
మౌనంగా లేదా గురునామస్మరణతో లేదా విష్ణుసహస్రనామ పారాయణంతో నెమ్మదిగా ప్రదక్షిణ చేయాలి. ప్రతి ప్రదక్షిణ ముందు చివర నమస్కారం చేయాలి.
అశ్వత్థ వృక్షానికి రెండులక్షల ప్రదక్షిణలు చేస్తే సర్వపాపాలు నశించి నాలుగు పురుషార్ధాలు సిద్ధిస్తాయని విశ్వాసం. సంతానప్రాప్తి సంకల్పంతో చేసిన ప్రదక్షిణలు ఫలిస్తాయని నమ్మకం.
శనివారం అశ్వత్థ వృక్షాన్ని స్పృశించి మహామృత్యుంజయ మంత్ర జపం చేస్తే మృత్యుభయం తొలగుతుందని చెబుతారు. శనిదోష నివారణార్థం శనైశ్చర స్తోత్రం పఠించాలి.
కోణస్థ పింగళో బభ్రు కృష్ణో రౌద్రాంతక యమః
శౌరీ శనైశ్చరో మందః పిప్పలాదేన సంస్తుతః
గురువారం అమావాస్య కలిసిన రోజున అశ్వత్థ వృక్షం క్రింద వేదవిప్రునికి భోజనం పెట్టితే కోటిమంది బ్రాహ్మణులను సమారాధించిన ఫలితం లభిస్తుందని పురాణోక్తి. అదే రోజున వృక్షనిడిలో స్నానం చేస్తే మహాపాపాలు తొలగుతాయని విశ్వాసం.
అశ్వత్థ వృక్షం క్రింద గాయత్రీ మంత్ర జపం చేయడం నాలుగు వేదాలు చదివిన ఫలితంతో సమానమని చెబుతారు. అశ్వత్థ వృక్షాన్ని నాటడం ద్వారా నలభై రెండు తరాల వారికి పుణ్యఫలం లభిస్తుందని సంప్రదాయం.
ఈ విధంగా అశ్వత్థ వృక్షం కేవలం ఒక చెట్టు కాదు. అది దైవస్వరూపం. అది తాత్విక సత్యం. అది ఔషధ సంపద. అది జీవన విధానం. ప్రకృతిని పూజించే భారతీయ ఆధ్యాత్మికతకు అశ్వత్థ వృక్షం ఒక శాశ్వత చిహ్నం.
How did this article make you feel? ఈ కథనం మీకు ఎలా అనిపించింది?
