కాశీ లోని ముక్తి భవన్లో సేవ చేస్తున్న ఆ వ్యక్తి తన జీవితంలో పన్నెండు వేలకుపైగా చితాగ్నులను వెలిగినట్లు చూశాడు. వేలాది అంత్యక్రియలు, వేలాది చివరి శ్వాసలు, వేలాది కుటుంబాల కన్నీళ్లు అతని కళ్ల ముందే కరిగిపోయాయి. మరణం ఎంత సమీపంలో ఉంటే జీవితం అంత స్పష్టంగా కనిపిస్తుందో అతను అనుభవంతో తెలుసుకున్నాడు. అతని మాటలు పుస్తకాలలో చదివిన సిద్ధాంతాలు కావు. మరణాన్ని అతి దగ్గరగా చూసిన అనుభవాల నుంచి పుట్టిన బోధలు.
అతను చెబుతున్న మొదటి సత్యం సమభావం గురించి. ముక్తి భవన్లోకి వచ్చే వారిలో ధనవంతులు ఉన్నారు, బీదలు ఉన్నారు. ఉన్నత కులాల వారు ఉన్నారు, సామాన్య కుటుంబాల వారు ఉన్నారు. విద్యావంతులు ఉన్నారు, అక్షరాస్యులు ఉన్నారు. కానీ చితి ముందు అందరూ ఒకేలా మారిపోతారు. నేను వారిని వారి కులం, మతం, డబ్బు, సామాజిక స్థితి ఆధారంగా చూడటం మొదలుపెడితే వారికి కూడా నాకూ కూడా శాంతి ఉండదు అని అతను గ్రహించాడు. ఎదుటి వ్యక్తిని సమభావంతో చూసినప్పుడు మనసుకు ప్రశాంతత కలుగుతుంది. ఆ ప్రశాంతతతోనే మన పని సార్థకమవుతుంది.
వేలాది మరణాలను చూసిన అతనికి మరో సత్యం తెలిసింది. ప్రతి మనిషి జీవిత లక్ష్యాన్ని తెలుసుకోవాలి. చాలామందికి ఏం చేయాలో తెలుసు. కానీ ప్రయత్నం చేయరు. జరిగిపోవాలి అనుకుంటారు. మరణశయ్యపై పడుకున్న వారు తరచుగా ఒకటే మాట చెబుతారు. ప్రయత్నం చేయాల్సింది ముందే చేయాలి అని. లక్ష్యాన్ని గుర్తించడం సరిపోదు. దానికోసం కృషి చేయాలి.
మంచి అలవాట్ల విలువను కూడా అతను మరణాన్ని చూస్తూ నేర్చుకున్నాడు. చివరి దశలో మనిషితో పాటు వచ్చే సంపద కాదు, పదవి కాదు. అతని అలవాట్లు, అతని విలువలు మాత్రమే గుర్తుండిపోతాయి. సత్యం, దయ, సానుభూతి, నిజాయితీ ఇవి సహజంగా రావు. అవి సాధనతో పెరుగుతాయి. అలవాట్లు విలువలుగా మారి వ్యక్తిత్వాన్ని నిర్మిస్తాయి.
జీవితాంతంలో ఉన్న వారిని గమనిస్తూ అతను జ్ఞానానికి ప్రాధాన్యం గ్రహించాడు. ఈ ప్రపంచంలో అపారమైన విజ్ఞానం ఉంది. కానీ ఏది నేర్చుకోవాలో మనమే నిర్ణయించాలి. చివరి దశలో ఉన్నవారు నడవలేరు, మాట్లాడలేరు. వారు తమ గతాన్ని నెమరువేసుకుంటూ ఉంటారు. నేర్చుకున్నదానినే ఆలోచిస్తూ కాలం గడుపుతారు. చివరికి మనతో మిగిలేది మన జ్ఞానం, మన అనుభవాలే.
సంబంధాల గురించి కూడా అతని అనుభవం లోతైనది. మరణం ముందు చాలా భేదాలు చిన్నవిగా మారిపోతాయి. మనకు ఆప్తులైన వారు ప్రతి విషయంలో మనతో ఏకీభవించకపోవచ్చు. భేదాభిప్రాయాలు ఆలోచనలలో ఉంటాయి, వ్యక్తులలో కాదు. వ్యక్తులను విడిచిపెట్టడం కాదు, కఠిన భావాలను విడిచిపెట్టడం నేర్చుకోవాలి. ప్రతీకారం కాదు, క్షమ నేర్చుకోవాలి.
చివరికి అతను తెలుసుకున్న గొప్ప సత్యం ధర్మం గురించి. సంపాదనలో కొంత భాగాన్ని మంచికోసం కేటాయించాలి. ధర్మం అంటే మతం కాదు. అది మంచిని చేయడం. వృద్ధాప్యంలో ఉన్నవారు తరచుగా ఒకే పశ్చాత్తాపాన్ని చెబుతారు. ఇంకా ఎక్కువ పంచుకోవాల్సింది అని. సహాయం చేసినవారు అపరిచితుల ప్రేమను పొందుతారు. ఆ ప్రేమతోనే వారు ప్రశాంతంగా ఈ లోకాన్ని విడిచిపోతారు.
పన్నెండు వేల చితాగ్నులను చూసిన ఆ వ్యక్తి చివరికి చెప్పే మాట ఇదే. సమభావం కలిగి ఉండు. లక్ష్యంతో జీవించు. మంచి అలవాట్లు పెంపొందించు. జ్ఞానాన్ని ఎంచుకో. సంబంధాలను పరిరక్షించు. సంపాదనలో కొంత పంచుకో. మరణాన్ని దగ్గరగా చూసినవాడు చెప్పే జీవన సూత్రాలు ఇవి. ఇవి ఉంటే జీవితం సార్థకమవుతుంది. చివరి ప్రయాణం కూడా ప్రశాంతమవుతుంది.
How did this article make you feel? ఈ కథనం మీకు ఎలా అనిపించింది?
